Plantencombinaties

Combineren van planten

Hieronder ga ik uitleggen hoe u schitterende plantencombinaties kunt maken. Mooie combinaties maken is eigenlijk puzzelen met planten. Het geeft zoveel voldoening om in de zomer de prachtige planten bij elkaar te zien die een pallet vormen van diverse kleuren. Of een zee van bloemen die harmonieus bij elkaar passen.

Het vergt wel wat inzicht in de diversiteit van planten. Belangrijke zaken zijn kleur, hoogte, vorm, bloeitijd, grondsoort en lichtbehoefte. Begin dus liefst vooraf met het verzamelen van informatie over de planten die u mooi vindt. Daarbij dus ook rekening houdend met de omstandigheden van uw tuin. Hoeveel zonuren of schaduw, klei of zandgrond, zijn belangrijke zaken voor het bepalen welke planten geschikt zijn. Ik ben erg veel planten verloren door ze op de verkeerde plek te zetten. Planten die niet op de juiste plek staan kwijnen onherroepelijk weg.

Ga zeker niet zonder plan naar een tuincentrum om mooie planten te kopen. Hoewel de verleiding erg groot is om die prachtig uitziende bloeiende planten te kopen, de vreugde is van korte duur. Planten in een tuincentrum zijn onder ideale omstandigheden opgekweekt en worden in de winkel gezet wanneer ze op hun mooist zijn. Soms zijn ze al over hun top heen. Wanneer die planten in de tuin worden gezet krijgen ze meteen al een klap te verwerken. Ze zijn niet gewend aan wind, kou of regen. Zeker als de worteltjes aan de onderkant er uit groeien zitten ze al te lang in een potje. Die plant moet erg veel moeite doen voor de bloei en heeft geen energie meer voor wortelgroei. Terwijl de plant het nu zelf moet doen. Heeft u toch een paar prachtige planten daar gescoord, zet ze dan zo snel mogelijk in de volle grond en geef ze vooral in het begin voldoende water. De plant zal uiteindelijk wel aanslaan, maar daar gaat een seizoen overheen. Soms helpt het ook om meteen de bloemknoppen er uit te knippen. Meestal maakt de plant dan frisse nieuwe knoppen.

Naast de kwetsbaarheid van planten uit een tuincentrum hangt er ook een stevig prijskaartje aan. Mocht het tuinseizoen nog beginnen is het goed om eens rond te kijken op marktplaats, daar worden vaste plantenstekken voor een zacht prijsje aangeboden. Sommige mensen willen ze ook wel opsturen. Vraag ook eens om u heen aan mensen met een tuin, de meeste tuinmensen vinden het geen probleem een stuk af te steken van vaste planten. Soms moet dat toch al wel gebeuren om planten in toom te houden. Dat kan in het voorjaar of najaar.

Hele goede ervaringen heb ik met het uitzoeken van planten bij kwekers. Dat kan zijn bij een kweker in de buurt of online. Veel kwekers hebben een website met een overzicht van hun assortiment met bijbehorende informatie. Die kwekers hebben vaak ook een voorbeeldtuin waar je inspiratie kan opdoen. Bijvoorbeeld “De  Border” in Ambt Delden of “De kleine plantage” in Eenrum. Ik kom daar nog steeds wel eens en koop dan een paar bijzondere plantjes die ik opkweek en zo snel mogelijk kan vermeerderen. Zij vertellen ook graag welke planten geschikt zijn voor uw wensen. Vanaf het vroege voorjaar hebben deze kwekers sterke stekken te koop voor een goede prijs. Het zijn geen massa’s zoals je ze ziet in tuincentra, al vol in de bloei, maar sterke stekken die in de volle grond uitgroeien tot prachtige planten die tegen een stootje kunnen.

Wanneer de keuze van planten is gemaakt, is het tijd voor de volgende stap. Namelijk welke planten op welke plek. Dan begint het puzzelen. Het belangrijkste nu is de hoogte van de plant en de kleur. Bepaal ook vooraf hoeveel planten u nodig heeft. Vaak staat bij de omschrijving van een plant hoeveel er van die bepaalde plant nodig zijn op elke vierkante meter. Zo kunt u ongeveer uitrekenen hoeveel u nodig heeft. Uiteraard de lagere soorten vooraan, de hogere achteraan. Als u van nog meer uitdaging houdt, is bloeitijd ook nog een factor waar rekening mee gehouden kan worden. Welke planten u mooi bij elkaar vindt is geheel een kwestie van smaak. Dat maakt elke tuin uniek!

Zelf houd ik van een kleurrijke border met veel contrasten. Om toch rust te creëren maak ik van onopvallende planten grote groepen. Planten die er wel uitspringen houd ik kleiner. Overgangen van plantgroepen worden rustiger door het gebruik van siergras of bladplanten, dus die gebruik ik veelvuldig. Het siergras Miscanthus bijvoorbeeld is door zijn hoogte vaak een mooie achtergrond voor plantcombinaties. Maar de verschillende Panicums zijn ook geweldig, door hun subtiele grasaren, die lijken op wolken. Door hun neutrale uitstraling brengen ze rust. Zeker als een plantcombinatie anders te schreeuwerig wordt. Pennisetum zet ik helemaal voorin om de show te stelen. Bladplanten zoals heuchera, hosta en varens zijn over het algemeen wat lager en kunnen vooraan in de border. Het zijn planten die structuur aan de border geven, ze groeien netjes, vallen niet om en woekeren niet. Daarnaast geven ze gelijk al een mooie kleur aan de border.

Erg mooi in een sierborder zijn planten die zich door andere planten heen weven. Vooral een aantal geraniums doen dat erg mooi. Bijvoorbeeld de Geranium Sweet Heidi of Geranium Rosanne, die zoeken zelf hun weg wat een natuurlijk effect geeft.

Asymmetrische groepen geven ook een natuurlijk effect. Dus niet allemaal netjes op een vierkant, maar wat losjes geplant. Planten kunnen op grensvlakken ook een beetje door elkaar gezet worden, voor een natuurlijke overgang. Zelf doe ik dat niet zo vaak om chaos te voorkomen. Maar als combinaties echt mooi zijn kan dat prima. Overigens kan je zo ook een hele border planten. Dus de plantgroepen geheel door elkaar zetten. Mooi is dan om een aantal rustige planten als basis te nemen en enkele accenten daartussen te zetten.  Je krijgt het idee van een bloemenweide. Siergrassen zijn dan wederom onmisbaar, maar je zou ook trommelstokjes (Alliumbollen Sphaerocephalon) en klaprozen kunnen gebruiken.

Verder is het belangrijk om te kijken naar bloem- en bladvorm. Om te zorgen voor contrast, zet ik pluimen naast ronde bloemen. Of weefplanten bij schermbloemen. Contrast kan ook goed met bladplanten alleen. Varens hebben over het algemeen heel fijn ingesneden blad, terwijl Hosta’s vaak grover blad hebben. Daardoor combineren ze erg goed. Op schaduwrijke plekken kan er heel goed gecombineerd worden met diverse varens en hosta. Er zijn zoveel variëteiten in bladplanten dat die alleen al voor hele indrukwekkende borders kunnen zorgen.

Het voorjaar is een goed moment om veranderingen aan te brengen in de border, maar ook herfst heeft vele voordelen. Ten eerste omdat je nog goed kan zien hoe de plant was en kan bepalen of die op een andere plek beter uit komt. Ten tweede is het meestal een wat nattere periode, waardoor de plant goed kan aanslaan. Ten derde heeft de plant geen klap te verwerken in het voorjaar als die net bezig is om uit te groeien. Ook is het voorjaar vaak een wat drukkere periode en is het fijn als de border al enigszins naar wens is. In mijn blogs vertel ik over diverse bezigheden en werkzaamheden in de verschillende seizoenen.

Er wordt vaak beweerd dat vasteplantenborders in de winter kaal en leeg worden. Daar ben ik het niet mee eens. Veel vaste planten blijven de gehele winter rechtop staan, zeker siergrassen geven een prachtig plaatje in de winter. Ook de verschillende kleuren rood, bruin en geel hebben zo zijn charme. Pas in het vroege voorjaar wanneer de borders schoongemaakt worden is het heel even kaal, maar dan beginnen de eerste voorjaarsbloeiers alweer te bloeien, zoals Pulmonaria en diverse bolletjes. In mijn vaste plantenborders gebruik ik wel vlinderstruiken en wat kleinere heesters, die geven wat hoogte. Ook een Kornoelje is een leuke heester, die wat grillig groeit en dus prachtig staat tussen de vaste planten.

Een wat donkere hoek in de tuin kan wel goed gevuld worden met heesters, die zijn vaak iets sterker en kunnen met minder licht toe. Zeker onder een boom is dat beter, dat kan bijvoorbeeld met Diervilla. Heesters die bessen, zaden of noten maken worden ook diverse dieren erg blij. Niet zelden zie ik hier een eekhoorn met een walnoot in de bek of een vogel die de vlierbessen leeg plukken.

Dit jaar heb ik weer een aantal nieuwe combinaties gemaakt, waarvan ik hieronder enkelen toelicht:

 

Op de voorgrond Salvia met daarachter een gele daglelie. Beiden bloeien lang in de zomer. Een siergras of ook een Centranthus kan hier heel goed bij.

 

 

 

 

Dit is een zeer mooie combinatie. De hogere Nepata of kattenkruid naast de persicaria “Orangefield”. Daarachter nog net te zien de Heliopsis Helianthoides. Met een siergras daarachter maakt het plaatje compleet.

 

 

 

Persicaria “Blackfield” met Solidago “Loysder Crown”, een spetterende combinatie. De persicaria vind ik een superplant, die combineert ongelooflijk goed met praktisch elke plant. Het is een zeer sterke plant die wel in toom gehouden moet worden, anders overheerst het teveel. De zachtgele Solidago is een stevige cultivar die niet woekert en werkelijk de border uit knalt. Ook deze plant combineert heel makkelijk met andere vaste planten. Geweldig mooie plant om te drogen.

 

 

Deze donkerrode Helenium is een lagere cultivar die zeer stevig is en lang bloeit. Het is een warme kleur die goed combineert met zachtere kleuren zoals deze Bergsteentijm. De Bergsteentijm mag vooraan in de border, omdat deze blikvanger niet omvalt en het geheel netjes houdt. Beiden houden van zon en kunnen wat droogte verdragen. daarbij trekken ze heel erg veel insecten aan. Deze combinatie vind ik erg mooi.

 

 

 

Wat een leuke combinatie! Persicaria “JS Delgado” naast de Rudbeckia “Goldsturm”. Daartussen de aster “Mönch”, een prachtige blauwe aster. Het is niet zo’n stevige aster, maar valt mooi tussen andere planten en vult de gaten. Daarnaast verzacht het de hardere kleuren daarachter. Een klein stukje van de Sedum “Munstead Dark Red” is te zien op de eerste rij van de border.

 

 

 

Agastache “Blue Boa” met chrysanthemum “Dernier Soleil”. Een hele warme combinatie. De Agastache of dropplant heeft een wat gedrongen bloeiaren in de kleur blauw/paars. De Chrysant is een geweldig mooi exemplaar met geel hart en oranje randjes. Hij bloeit wel wat later in het seizoen, maar wel heel talrijk. Kan heel erg goed als snijbloem. Na 2 jaar kan het ook al gedeeld worden in meerdere planten. Zet deze combinatie wel in de volle zon.

 

 

De Rudbeckia Fulgida naast Caryopteris x clandonensis. Beiden bloeien wat later in het seizoen, eigenlijk tot aan de vorst. De Caryopteris is geen vaste plant, maar een kruidachtige sierheester. In het voorjaar een beetje terugsnoeien, dan verschijnen er weer bloemen op het nieuwe hout. De kleur blauw is erg mooi bij het felle geel van de Rudbeckia. Ze worden ongeveer even hoog en willen graag wat extra vocht bij droogte.

 

 

Een vrolijk plaatje van stevige en langbloeiende vaste planten. De eerste rij gebruik ik steeds meer Calamintha Nepeta Nepeta. Deze bijenlokker blijft mooi rechtop staan, is droogtebestendig en kan goed gebruikt worden als basis voor randbeplanting. Links achterin de Monarda “beauty of Cobham”. Vooraan gipskruid en Achillea “Walther Funcke”. In het midden de Persicaria “Orangefield” en kattenkruid (Nepata).

 

 

 

Deze aster is één van mijn topfavorieten in het najaar. De aster “Coombe Fishacre” is heel stevig en bloeit zeer talrijk met licht roze bloemetjes met een iets donker hart. Twee jaar geleden 1 plantje gekocht en nu staat hij al op diverse plekken. Deze aster combineert vooral met donkere of harde kleuren omdat het anders te flets wordt.. Hier naast de donkerrode Persicaria “Blackfield”. Enige nadeel aan de aster is dat het zo stevig is dat het niet natuurlijk tussen buurplanten weeft, maar het eerder iets wegdrukt. Dus wel in toom houden door elk jaar te delen en maar klein plukje terugplanten.

 

Een felle kleurencombinatie, met vooraan Geranium Rozanne, Centranthus en Heliopsis. Deze planten komen ook wat betreft hoogte goed uit en bloeien lang door.

 

 

 

 

Hier op de achtergrond de agastache “Blackadder” of dropplant. Een kanjer in de tuin als het gaat om aantrekken van insecten. Daarvoor de Monarda Beauty of Cobham. Allebei grote groepen en dicht bij elkaar wat betreft kleur. Een prachtige combinatie omdat ze beiden goed tot hun recht komen.

 

 

 

Bij deze combinatie krijg altijd het idee dat ik naar een boeket kijk. Geranium Rosanne heeft de eigenschap zich mooi tussen planten te weven. Het zachtgele van de Achillea Moonshine combineert enorm mooi bij de rose/blauwe geranium.

 

 

 

 

Dit is een geweldige combinatie. Persicaria “Orangefield” met Heliopsis “Summer Sun”. Hier hebben de harten van de ene bloem dezelfde kleur als de andere bloem. Ook deze bloemen weven prachtig door elkaar heen.

 

 

 

Naar deze combinatie heb ik lang gezocht. De Helenium is namelijk een vrij lastige plant om te combineren door zijn meerkleurigheid. Omdat ik de Helenium op zich een fantastische plant vind, heb ik gezocht naar een combinatie waarmee deze plant goed tot zijn recht komt. Het blauwe van de phlox Blueboy vind ik best een gewaagde combinatie, maar daardoor verrassend geslaagd. Aan de andere kant is gipskruid een neutrale plant, door kleur en vorm, die niet de aandacht trekt. Daardoor een perfecte plant voor lastige combinatie.

 

Op deze foto de Kniphofia “Pineapple Popsicle” samen met de eenjarige Antirrhinum  Majus “Black Prince” ofwel leeuwenbek. Eenjarigen zijn goed tussen vaste planten te zetten. In dit geval geeft de prachtige donkerrode leeuwenbek, die overigens heel makkelijk te zaaien is, een mooie achtergrond. De lichtgele Kniphofia doet zijn Nederlandse naam Vuurpijl zeker eer aan. Ze schieten er echt uit! De leeuwenbekjes vind je ieder jaar terug in de tuin, ze zaaien zich leuk uit.

 

 

Deze combinatie is duidelijk minder uitgesproken. Hier de Heliopsis helianthoidus met Helenium Moerheim en de Persicaria amplexicaulus Orangefield. Geel, rood en oranje dicht bij elkaar past goed in een prairietuin. Het zijn allemaal warme kleuren. Zeker in combinatie met siergrassen.

 

 

 

Deze foto is niet erg scherp en ook nog eens laat in het jaar gemaakt. De (bijna uitgebloeide) Rudbeckia fulgida met Caryopteris clandonensis en de roodgekleurde Euonymus. De combinatie vind ik erg mooi. De grijzig blauwe Caryopteris laat zich heel makkelijk combineren. De Euonymus is een kleurende heester die door het jaar heen vrij onopvallend is, maar in het najaar je tuin uit knalt. Ze hebben alle drie een andere blad-en bloemstructuur.

 

 

Eupatorium met Agastache “Indigo”, een vrij rustige combinatie. Geschikte basisplanten voor een wat uitgesproken kleur erbij. Bijvoorbeeld een witte Cosmos, voor extra contrast. Maar een mooie siergras erbij is ook een geweldige combinatie. Om te knallen kan er de gele Rudbeckia fulgida of Heliopsis voorgezet worden. Het plaatje wordt dan heel kleurig.

 

 

 

Hier een goed voorbeeld van de functie van neutrale planten zoals gipskruid. Daarbij passen vrijwel alle vaste planten. Op deze foto met Monarda en achterin Liatris spicata “Kobold”. Het is net een boeket!

 

 

 

 

Op de eerste rij Alchemilla Mollis, daarachter Astilbe. Die kunnen beiden wat schaduw verdragen en willen  wel graag veel vocht.